Nếu bạn đang theo dõi F1, nhất là từ giai đoạn 2018 trở đi, chắc chắn sẽ thấy một thanh xà 3 điểm ở trên đầu của tay đua, được gọi là Halo. Thực chất những năm 2017 trở xuống thì chưa có bộ khung này. Bạn có biết tại sao giờ đây những chiếc xe F1 phải gắn Halo vào không?
Để Nghiện 4 Bánh giải đáp!
Halo là gì?
Halo là một bộ khung titan có 3 điểm, 1 điểm ở giữa phía trước mặt tay đua và 2 điểm còn lại song song ở đằng sau. Trước khi có Halo thì những sự cố lật xe F1 phụ thuộc hoàn toàn vào Roll Hoop, là một cấu trúc cũng bảo vệ đầu tay đua, được lắp chung với Air Box (phần đỉnh cao nhất của chiếc xe, là nơi không khí đi vào).
Roll Hoop có chiều cao cao hơn đầu tay đua khá nhiều, nên khi xe lật, chiếc xe sẽ tạo thành đường chéo từ đỉnh Roll Hoop đến đầu xe F1. Đường chéo này đủ để đầu tay đua không tiếp xúc với mặt đường.
Tuy nhiên, mình Roll Hoop thôi vẫn chưa đủ an toàn. Và đã có những sự cố khiến cho Roll Hoop của xe “bay màu”, điển hình là tai nạn của Zhou tại Silver Stone năm 2022. Chính vì thế để đảm bảo tay đua còn nguyên vẹn, Halo đã được ra đời, và không chỉ là chống lại việc lật xe.
Trước khi Halo ra đời, có 2 phương án khác cũng được tham khảo để đưa vào sử dụng.
- Phương án 1: Halo
- Phương án 2: Sử dụng kính chắn gió, trải dài tương tự như vị trí gắn Halo
- Phương án 3: Sử dụng cả 2 gồm kính chắn gió với bộ khung Halo.
Khi thực hiện các bài test về an toàn, chỉ mình Halo vượt qua được nhiều bài test nhất. Việc sử dụng kính có thể rủi ro vỡ kính, dù có thể là loại kính vỡ vụn an toàn đi chăng nữa, thì đống này văng vào buồng lại sẽ rất khó chịu cho tay đua.
Kể từ khi Halo được đưa vào thực tiễn, toàn bộ các giải đấu Formula như Formula 2 hay 3, hay Formula E đều bắt buộc gắn Halo.
Halo không chỉ có tác dụng bảo vệ đầu khi lật, mà còn bảo vệ ở phía trước nữa. Thanh xà phía trước cũng không quá nhỏ, nếu như phóng ở tốc độ 300km/h và đột nhiên có gì bay vào mặt, dù họ có đội mũ bảo hiểm hàng nghìn đô thì cũng không gì đảm bảo là sẽ an toàn.
Chính vì thế, thanh xà ở giữa có tác dụng bảo vệ ở phía trước, tất nhiên những vật thể nhỏ như vụn xe đằng trước bị tai nạn, hay đá sỏi vẫn có thể văng vào, nhưng sẽ ít hơn nếu va vào thanh xà giữa.
Halo được làm bằng gì?
Như đã nói ở phía trên, Halo được làm bằng Titanium. Một số gợi ý ban đầu là làm bằng carbon nhưng trong những sự cố nghiêm trọng thì không thể nào bằng titanium được.
Vật liệu làm ra Halo đủ an toàn để ứng dụng trong ngành vũ trụ (vâng nghe rất là đắt tiền).
Điều quan trọng nữa là ở độ nặng, Halo chỉ nặng đâu đó 7-9kg, nhưng có thể chịu một lực khoảng 12.000kg, giống như để một chiếc bus 2 tầng lên, đó mới chính là mấu chốt quan trọng nhất của Halo.
Halo có làm ảnh hưởng đến tầm nhìn của tay đua F1 không?
Đây là một trong những tranh cãi nổi bật nhất, bởi vì thanh xà ở giữa chắn dọc tầm nhìn của tay đua F1. Không chỉ thế, một số tay đua cũng không ưa gì thiết bị này, chưa kể cơ số fan nữa, cho rằng thiết bị làm xấu xe và hoàn toàn không cần thiết.
Thực tế, phần thanh xà ở giữa của Halo gần như không làm ảnh hưởng đến tầm nhìn của tay đua. Giống như chiếc mũi của mình, bạn hiếm khi thấy, trừ khi tập trung nhìn vào dưới cánh mũi. Tương tự như vậy, nếu các tay đua tập trung nhìn vào thứ gì khác, thì lập tức thanh xà giữa sẽ trở nên mờ và “vô hình” hơn.
Nếu bạn không tin, hãy thử để cánh tay hay một cây gậy cách mắt 30cm, sau đó tập trung nhìn vào đằng xa.
Ngoài ra, tay đua không chỉ nhìn mãi vào giữa, nếu bạn theo dõi kỹ, khi đi vào các khúc cua, đa số đầu họ nghiêng về 1 bên để nhìn vào Apex. Họ chỉ nhìn vào giữa nếu ở trên đoạn thẳng, nhưng cũng hiếm khi, vì các tay đua phải rất linh hoạt để có nhiều tầm nhìn hơn, lắc trái lắc phải để nhìn gương nữa.
Halo có ảnh hưởng đến khí động học không?
Chắc chắn là có, việc thay đổi một phần thiết kế của chiếc xe thôi cũng có thể khiến toàn bộ các thiết kế khác là đồ bỏ đi.
Chính vì thế, khi gắn thêm Halo, các bộ phận khác cũng phải thiết kế lại sao cho phù hợp. Ngoài ra FIA cũng cho phép gắn thêm các bộ phận hỗ trợ khí động học cho Halo với độ dày không quá 20mm.
Các tay đua nào đã được cứu bởi Halo?
Trải qua những sự cố, tai nạn F1 mà Halo đã góp phần cứu sống tay đua, thì các tranh cãi như Halo không cần thiết đến nay gần như bằng 0. Điển hình như Sir Lewis Hamilton hay đội Mercedes, cũng không thích thiết bị này lắm, nhưng cũng lập tức “quay xe”, vì sao?
Năm 2021 khi cạnh tranh đua với Max Verstappen, ngay khi ra khỏi pit, Lewis Hamilton đã va chạm với Max Verstappen ngay khúc cua đầu tiên tại Monza. Việc không có khoảng trống cho Max đã khiến xe của Max vấp vào kerb và ngay lập tức ngồi lên đầu Lewis đúng nghĩa đen. Bánh xe của Max đã có màn cọ xát với đầu của Lewis, khiến đầu của Sir phải chúi xuống. Nếu tình huống này không có Halo thì ít nhất Sir cũng phải vào viện kiểm tra cổ và cột sống.
Ngay sau khi tình huống này, Sir và Toto (đội trưởng của Mercedes) đã cảm ơn rối rít vì nhờ có Halo.
Tình huống nổi bật nhất phải kể đến tai nạn của Grosjean tại Bahrain vào năm 2020. Một tình huống mất lái ở vòng đầu tiên đã khiến cho chiếc xe lao thẳng vào hàng rào với tốc độ hơn 200km/h. Nếu không có Halo chắn cho thì chắc chắn đầu của Grosjean không còn nguyên vẹn nữa, chưa kể là việc xe bị nổ và tách làm đôi ngay lập tức.
Một tình huống nữa đã nhắc ở trên, đó là khi xe của Zhou bị lật và vẫn tiếp tục cà xuống đường một quãng dài trước khi bị hất vào hàng rào. Nếu chỉ dựa vào Roll Hoop, thì chắc chắn Zhou cũng không còn đầu để nghĩ.
Tình huống của Charles Leclerc cũng tương tự, xe của Alonso đã bị hất lên và ngồi thẳng lên đầu của Lerclerc.
Nói chung, giờ Halo đã là một phần không thể thiếu trong F1. Với khả năng cứu sống nhiều tay đua như vậy, chắc chắn bây giờ không còn ai phàn nàn về hiệu quả hay tính thẩm mỹ của Halo nữa.
